De Sagrada Família zou niet zijn wat ze is zonder haar indrukwekkende gevels. Van allemaal springt de Geboortegevel het meest in het oog, omdat het de eerste en de enige gevel is die Antoni Gaudí helemaal voltooid heeft gezien vóór zijn dood in 1926. Deze gevel viert het leven, de geboorte van Christus en de vreugde van de schepping met een explosie van natuurlijke vormen, beelden en veel symboliek.
Vraag je je af wat de Geboortegevel zo bijzonder maakt? Lees dan verder: we vertellen je alles wat je moet weten om dit meesterwerk van het Catalaanse modernisme te begrijpen en ervan te genieten.
Boek je rondleiding zonder wachtrij
Inhoudsopgave
- Het belang van de Geboortegevel
- De gevels van de Sagrada Família
- Betekenis van de drie portalen
- De kunstenaars van de Geboortegevel
- Belangrijkste elementen
- Taferelen op de Geboortegevel
- Religieuze symboliek
- Materialen en techniek
- Weetjes en verborgen details
- Bereid je bezoek aan de Sagrada Família voor
- De beste plekken om de Geboortegevel te zien
Waarom is de Geboortegevel zo belangrijk?
Gaudí wijdde meer dan 30 jaar aan de bouw van deze gevel, van 1894 tot zijn dood. Hij wist dat hij hem niet af zou zien, en daarom concentreerde hij zich erop om ten minste één voltooide gevel na te laten die als voorbeeld en inspiratie kon dienen om de bouw van de basiliek van de Sagrada Família voort te zetten.
Deze gevel weerspiegelt perfect Gaudí’s naturalistische periode, waarin de natuur de grote leermeester van de architectuur wordt. Je vindt hier geen rechte lijnen of starre geometrische vormen: alles stroomt, alles groeit, alles ademt leven, als een stenen bos.
Wil je het zelf beleven? Bekijk dan hoe je je tickets reserveert. Kijk wel op tijd, want er is enorm veel vraag naar.
De gevels van de Sagrada Família
De Geboortegevel is een van de drie grote gevels van de Sagrada Família, die samen een verhalend drieluik vormen dat uniek is in de geschiedenis van de architectuur.
Elke gevel vertelt een essentieel moment uit het leven van Christus: terwijl de Geboortegevel een viering is van het leven, de menselijkheid van Christus en de schoonheid van de goddelijke schepping, staat de Lijdensgevel voor het verlossende lijden en de Glorie-gevel, zoals de naam al zegt, voor de hemelse glorie.
De drie portalen: Geloof, Hoop en Liefde
De Geboortegevel is verdeeld in drie grote verticale portalen, elk gewijd aan een goddelijke deugd:
Portaal van de Liefde (midden)
Het grootste en belangrijkste portaal, gewijd aan de geboorte van Jezus. Hier vind je de geboortescène in het midden, met Maria, Jozef en het kindje Jezus, omringd door engelen en herders. Vlak daarboven zie je de Kroning van Maria en de boom van Jesse, die de stamboom van Christus symboliseert.
Portaal van de Hoop (links)
Hier worden episodes verteld zoals de Vlucht naar Egypte, de Kindermoord van Bethlehem en de Opdracht van Jezus in de tempel. Het is het meest dramatische van de drie, met taferelen die aan lijden doen denken, maar ook aan goddelijke bescherming.
Portaal van het Geloof (rechts)
Het toont momenten als de Visitatie van Maria aan haar nicht Elisabet, Jezus die met Jozef in de timmermanswerkplaats werkt, en de Prediking van Jezus in de tempel. Het verbeeldt het dagelijks leven van de Heilige Familie.
De kunstenaars van de Geboortegevel
Gaudí was dan wel het scheppende genie, maar hij werkte niet alleen. Beeldhouwer Llorenç Matamala was vanaf 1900 tot de dood van de architect in 1926 zijn naaste en trouwste medewerker. Matamala leidde het beeldhouwatelier en gaf leven aan veel van de bekendste figuren van de gevel, vooral de groepen van de Geboorte en de musicerende engelen. (Kom je namen of begrippen tegen die je niet kent? Dan kan onze woordenlijst van de Sagrada Família je helpen.)
Naast Matamala werkte Carles Mani, nog een belangrijke beeldhouwer, die veel beeldengroepen maakte, vooral in het Portaal van het Geloof. Ook Jaume Busquets leverde belangrijke beelden in de beginjaren van het project en droeg zijn talent bij aan verschillende taferelen uit de kindertijd van Christus.
Decennia later, in 1978, kwam een jonge Japanse beeldhouwer, Etsuro Sotoo, naar Barcelona, gefascineerd door het werk van Gaudí. Hij raakte zo in de ban van de Sagrada Família dat hij besloot zijn leven te wijden aan het voortzetten van het werk van zijn voorgangers.
Sotoo heeft talloze beelden van de gevel voltooid, waarbij hij nauwgezet de naturalistische geest van Gaudí volgt: hij bestudeert echte planten en dieren, gebruikt natuurlijke mallen en respecteert de oorspronkelijke filosofie van het project.
Het beste ticket voor de Sagrada Família
Een rondleiding is de meest complete manier om Gaudí's meesterwerk te ontdekken. Zonder wachtrij en met een professionele Engelstalige gids.
Belangrijkste elementen van de gevel
Wat deze gevel uniek maakt, is de overvloed aan natuurlijke elementen, gebeeldhouwd met een verrassend realisme:
- Palmzuilen: De zuilen die de constructie dragen hebben de vorm van palmstammen, met knopen en texturen die echte schors nabootsen.
- Schildpadden: Aan de voet van de zijzuilen dragen twee schildpadden het gewicht van het gebouw: een zeeschildpad (symbool van bestendigheid in de zee) en een landschildpad (stevigheid op het land).
- Flora en fauna: Meer dan 100 soorten planten, vogels en dieren uit de regio zijn afgebeeld. Gaudí en zijn medewerkers bestudeerden bloemen, bladeren, eenden, kippen, duiven en zelfs kikkers en maakten er rechtstreeks mallen van om ze in steen na te maken.
- De cipres: Op het hoogste punt van de middelste gevel verrijst een grote cipres omringd door witte duiven, symbool van de zuiverheid van Maria en de opstijging van de ziel.
Daarnaast wordt de gevel bekroond door de klokkentorens: vier klokkentorens van meer dan 100 meter hoog, gewijd aan de apostelen Barnabas, Judas Taddeüs, Simon en Mattias.
Deze torens zijn versierd met het herhaalde woord “Sanctus” (Heilig) en bekroond met spiralen van geglazuurd keramiek in felle kleuren die in de zon schitteren. Gaudí ontwierp ze zo dat ze als gigantische buisklokken zouden werken: muziekinstrumenten die hymnes door heel Barcelona zouden laten weerklinken.
Welke taferelen staan er op de Geboortegevel?
De uitleg van de gevel van de Sagrada Família wordt het duidelijkst als je de taferelen van onder naar boven bekijkt en het bijbelverhaal volgt:
Onderste niveau (jeugd van Jezus)
In het laagste deel van de gevel begint het verhaal met de Annunciatie, waarin de aartsengel Gabriël aan Maria aankondigt dat ze de moeder van Jezus zal worden. Het hart van dit niveau is de Geboorte, het centrale tafereel met de kribbe, waar je Maria, Jozef, het kindje Jezus, de Drie Koningen, de herders en de os en de ezel ziet.
Daaromheen spelen groepen musicerende engelen op middeleeuwse instrumenten en zingen ze het gloria, wat het tafereel vult met hemelse feestvreugde.
Maar het verhaal kent ook dramatische momenten: de Vlucht naar Egypte toont Jozef die Maria met het kind in haar armen leidt terwijl ze voor Herodes vluchten, en de Kindermoord van Bethlehem verbeeldt rauw het tragische bevel van de koning die de pasgeboren Messias wilde doden.
Middelste niveau (gezinsleven)
Naarmate je hoger kijkt, vertellen de taferelen over het dagelijks leven van de Heilige Familie. Hier zie je de tienerjongen Jezus aan het werk in de timmermanswerkplaats naast Jozef, terwijl hij met zijn eigen handen het vak leert.
Ook de Opdracht in de tempel is afgebeeld, wanneer Maria en Jozef het kind volgens de Joodse traditie aanbieden, en een gedenkwaardig tafereel: de twaalfjarige Jezus die in de tempel preekt en de schriftgeleerden verbaast met zijn vroegrijpe wijsheid.
Bovenste niveau (verheerlijking)
In het hoogste deel van de gevel bereikt het verhaal zijn spirituele hoogtepunt. Je ziet de Kroning van Maria, omringd door engelen en hemelse symbolen die haar hemelvaart vieren.
De boom van Jesse stelt de stamboom van Christus voor en verbindt het geheel visueel met de oude profetieën uit het Oude Testament. En als bekroning van alles symboliseert de grote cipres omringd door witte duiven de zuiverheid van Maria en de opstijging van de ziel naar het goddelijke, als een brug tussen aarde en hemel.
Religieuze symboliek
Er is geen beter voorbeeld dan de Sagrada Família om de relatie tussen Gaudí en religie te zien. Elk element van de Geboortepoort van de Sagrada Família heeft meerdere betekenislagen:
- De getallen. Bijbelse getallen keren voortdurend terug. Het getal 3 (Drie-eenheid) herhaalt zich in de drie portalen, de groepen van drie engelen en de drie goddelijke deugden.
- De oriëntatie. Deze gevel kijkt bewust naar het oosten. De opkomende zon verlicht de Geboortegevel elke ochtend, symbool van Christus als “licht van de wereld” en van het begin van het leven. Dat was geen toeval: Gaudí bestudeerde de stand van de zon zodat het natuurlijke licht dramatische effecten zou geven op de beelden op verschillende momenten van de dag.
- Het water. Spuiers en waterspuwers in de vorm van dieren hebben niet alleen een praktische afvoerfunctie, maar staan ook voor water als bron van leven en voor de doop.
- De natuur als tempel. Voor Gaudí was de natuur het meest volmaakte boek dat God heeft geschreven. Daarom vulde hij deze gevel met planten en dieren: een manier om eraan te herinneren dat het goddelijke zich in de hele schepping laat zien.
Materialen en techniek
Gaudí gebruikte vooral steen uit Montjuïc, een goudkleurig sedimentgesteente dat uit de Barcelonese berg wordt gewonnen. Deze steen is relatief zacht als hij net gewonnen is, waardoor hij makkelijk te bewerken is, maar hij wordt na verloop van tijd harder door het contact met de lucht.
Voor de meest gedetailleerde beelden bracht Gaudí een revolutie teweeg in de beeldhouwtechnieken van zijn tijd:
- Gipsmallen van echte mensen: Hij nam rechtstreeks afgietsels van mensen uit de buurt (buren, arbeiders, zelfs pasgeboren baby’s) en van levende of dode dieren. Daarna paste hij die mallen aan de benodigde verhoudingen en houdingen aan.
- Afgietsels van echte planten: Bloemen, bladeren en takken werden rechtstreeks afgegoten voor een zo groot mogelijk realisme.
- Schuine spiegels: Hij plaatste spiegels onder bepaalde hoeken om te bestuderen hoe het natuurlijke licht de beelden op verschillende momenten van de dag zou beïnvloeden.
De elementen van de Sagrada Família omvatten ook modernere materialen in de hogere delen: Venetiaans geglazuurd keramiek in felle kleuren (groen, blauw, goud) dat de torens bekroont en van kilometers afstand te zien is.
Het beste ticket voor de Sagrada Família
Een rondleiding is de meest complete manier om Gaudí's meesterwerk te ontdekken. Zonder wachtrij en met een professionele Engelstalige gids.
Weetjes en verborgen details
Als je de Sagrada Família van buiten bekijkt, let dan op deze fascinerende details:
- De baby van de Geboorte: Het beeldje van het kindje Jezus in de kribbe is een echt afgietsel van een baby die in de buurt geboren werd. Gaudí vroeg de familie toestemming om het afgietsel te maken.
- Echte vogels in steen veranderd: De kippen, eenden en ganzen op verschillende niveaus werden gebeeldhouwd naar vogels van de markt. Gaudí kocht ze, bestudeerde ze (soms al dood) en stuurde ze naar het atelier om er exacte mallen van te maken.
- Het ei van de cipres: Op de top van de middelste cipres ligt een ei, symbool van wederopstanding en nieuw leven. Het staat ook voor het moment van de geboorte van Christus.
- Verborgen inscripties: Op de zuilen en friezen staan Latijnse en Griekse teksten die op het eerste gezicht niet opvallen. Daaronder fragmenten van het “Gloria in Excelsis Deo” en namen van plaatsen die verband houden met de jeugd van Jezus.
- De grot onder de Geboorte: Onder het geboortetafereel bevindt zich een kleine grot die de grot van Bethlehem voorstelt. Gaudí plaatste hier natuurlijke stalactieten uit een echte grot.
- Het alfabet op de torens: Als je goed naar de torens kijkt, zie je dat de letters van “Sanctus” zijn ontworpen in een speciaal alfabet dat Gaudí bedacht, een mengeling van gotische en modernistische vormen.
Bereid je bezoek aan de Sagrada Família voor
Nu je alle geheimen van de Geboortegevel kent, sta je vast te popelen om hem in het echt te zien. Om zoveel mogelijk van je bezoek te genieten, raden we je aan om je tickets vooraf te kopen.
De Sagrada Família is het meest bezochte monument van Spanje en de tickets zijn dagen of zelfs weken van tevoren uitverkocht, vooral in het hoogseizoen (lente en zomer). De ticketopties zijn onder meer:
- Basisticket: Toegang tot de basiliek en zicht op de gevels van binnenuit
- Ticket met toegang tot de torens: Inclusief beklimming van een van de torens voor een panoramisch uitzicht over Barcelona
- Rondleiding (zonder torens): Uitgebreide uitleg van een gids over elk element van de kerk
- Rondleiding (met torens): Een expert legt je de geschiedenis, symboliek en architectuur uitgebreid uit, inclusief de beklimming van de torens
Op tijd boeken garandeert niet alleen je toegang, je kunt dan ook het beste tijdstip voor je bezoek kiezen en de drukte halverwege de middag vermijden.
De beste plekken om de Geboortegevel te zien
De Geboortegevel ligt aan de noordoostkant van de kerk en kijkt uit op de Carrer de la Marina. Het is de gevel die het makkelijkst bereikbaar is vanaf de metro (station Sagrada Família van de lijnen L2 en L5) en de plek waar je het werk van Gaudí van buitenaf het best kunt bewonderen.
Waar je het best kunt gaan staan:
- Het beste moment om hem te fotograferen is vroeg in de ochtend (tussen 8.00 en 10.00 uur), wanneer de opkomende zon de gevel rechtstreeks verlicht. De aanbevolen plek is de vijver van de Plaça Gaudí (tussen de Carrer de la Marina en de Carrer de Lepant): in de kleine vijver van het park kun je de weerspiegeling van de torens vastleggen als er genoeg water in staat.
- Dit is een van de beste plekken om de Sagrada Família gratis te zien, van buitenaf.
Vergeet niet om mensen in je beeld op te nemen: een menselijke figuur aan de voet helpt om de monumentale schaal van het gebouw te laten zien.
Heb je zin om de Sagrada Família in het echt te ontdekken? We beloven je dat ze je niet onberoerd zal laten.