Antoni Gaudí droomde in 1883 van een kerk die hij nooit af zou zien: de Sagrada Família in Barcelona. Zoals je je kunt voorstellen, zijn er in die meer dan 140 jaar talloze anekdotes rond de kerk ontstaan, te beginnen met de keuze van de architect zelf: wist je dat Gaudí niet de eerste was? In dit artikel zetten we 10 weetjes over de Sagrada Família op een rij die je misschien nog niet kende.
Boek je rondleiding zonder wachtrij
Inhoudsopgave
- De hoogste kerk ter wereld
- Verloren bouwtekeningen
- Geen rechte lijnen
- Stenen uit veel landen
- De leeftijd van Christus
- De eerste architect was niet Gaudí
- Het graf van Gaudí
- Het project van een boekhandelaar
- De symboliek van 2026
- Het verstrijken van de tijd in de gevel
De Sagrada Família wordt de hoogste kerk ter wereld
Hoewel vooral de buitenkant van de Sagrada Família de aandacht trekt, valt reizigers meteen nog iets op: haar indrukwekkende hoogte.
De modernistische kerk wordt, zodra de bouw klaar is, de hoogste kerk ter wereld. Dat komt door de zogeheten Toren van Jezus Christus, de imposantste van het hele bouwwerk, die een hoogte van 172,5 meter zal bereiken.
Het project van Gaudí wordt daarmee 11 meter hoger dan de Dom van Ulm in Duitsland, die met 161 meter tot nu toe het record in handen heeft.
Koop je tickets (officiële leverancier Sagrada Família)
Gaudí plande alles… maar het bleef niet bewaard
Gaudí wist dat zijn leven ten einde zou komen lang voordat de bouw zijn voltooiing naderde, en daarom werkte hij hard om het project compleet na te laten.
Bij zijn dood had de architect talloze schetsen, bouwtekeningen en instructies voor de verschillende bouwfasen. Latere architecten hebben zijn plattegronden gebruikt om elk constructief en decoratief aspect van de kerk vorm te geven.
Helaas ging tijdens de Spaanse Burgeroorlog veel van deze informatie verloren, waardoor het huidige beeld van de kerk nooit 100% kan overeenkomen met wat het genie uit Reus voor ogen had.
Geen enkele rechte lijn
Een van de interessantste bouwprincipes die Gaudí volgde is deze: het interieur van de kerk heeft geen enkele rechte lijn.
Zoals je ook in andere projecten van de architect ziet, liet Gaudí zich inspireren door de natuur. Dat geldt ook voor de Sagrada Família, waar alle zuilen en muren een golvende, kronkelende structuur hebben.
Zoals de kunstenaar zelf zei: “De rechte lijn is van de mens, de kromme is van God”. Dit is een van de weetjes over de Sagrada Família die bezoekers het meest verrassen, omdat ze zich moeilijk een bouwwerk kunnen voorstellen zonder de geordende patronen van de rechte lijn.
De basiliek heeft stenen uit veel landen
Het selectieproces van het materiaal dat de buiten- en binnenkant van de kerk vorm geeft, is zeer grondig. Elke steen wordt vanuit de groeven naar de bouwplaats gebracht en daar onderzocht en getest om de hardheid en de duurzaamheid te beoordelen.
Door deze hoge eisen zijn er in de loop van de tijd heel veel steengroeven gebruikt. Van de groeven op Montjuïc tot andere in Cantabrië, Engeland, Schotland en Galicië.
In Barcelona worden ze bewerkt door specialisten in natuursteen, die op elk detail letten zodat geen enkele steen gelijk is aan een andere die in de kerk wordt geplaatst.
De leeftijd van Christus
Als je de kerk meerdere keren bezoekt, merk je dat je elke keer dingen over de Sagrada Família ontdekt die je nog niet wist. Op de Lijdensgevel zit er een die je enorm zal verrassen.
Het gaat om een klein vierkant met getallen dat bijna niemand opvalt, bekend als het magische vierkant van de Sagrada Família. Wie er goed naar kijkt, ziet dat het verdeeld is in een raster met verschillende getallen. Tel je de getallen op, verticaal, horizontaal of diagonaal, dan is het totaal steeds 33. Dat getal komt overeen met de leeftijd waarop Christus stierf.
De eerste architect van de Sagrada Família
Gaudí en de Sagrada Família zijn al tientallen jaren onlosmakelijk met elkaar verbonden. Toch weet niet iedereen dat deze basiliek oorspronkelijk niet aan het genie uit Reus was toevertrouwd.
De eerste verantwoordelijke was een architect genaamd Francisco de Villar en, hoe ongelooflijk het ook klinkt, aanvankelijk zou de Sagrada Família een bescheiden kerk worden in de smaak van die tijd, met een overheersende neogotische stijl.
Na zijn ontslag nam een vrijwel onbekende Antoni Gaudí van 31 jaar het project over en veranderde het in het wonder dat het vandaag is. Maak kennis met alle architecten die de Sagrada Família hebben gebouwd, van de vergeten Francisco de Paula del Villar tot de huidige directeur.
Het graf van Gaudí
Vanaf het moment dat hij de leiding over het project kreeg, was de band tussen Gaudí en de Sagrada Família natuurlijk heel intens: de architect wijdde 43 jaar van zijn leven aan dit werk, waarvan twaalf uitsluitend.
Toen hij op 74-jarige leeftijd omkwam nadat hij door een tram was aangereden, eerde de stad Barcelona de maker van dit Werelderfgoed daarom met een begraafplaats in de kapel van de Maagd van de Karmel, in de Sagrada Família zelf. Daar rusten zijn stoffelijke resten sindsdien.
Het project van een boekhandelaar
De bouw is niet ontstaan op wens van een bisschop, de gemeente Barcelona of de eerste architect. Het was Josep Maria Bocabella, een bekende boekhandelaar uit de Ciutat Comtal, die terugkeerde van een pelgrimstocht naar Rome met de wens een kerk te bouwen.
Als oprichter van de Geestelijke Vereniging van Toegewijden van Sint-Jozef zocht hij meer dan tien jaar naar een ideaal stuk grond om zijn droom waar te maken, die uitgroeide tot dit prachtige werk van modernistische architectuur.
2026: een datum vol symboliek
De bouwwerkzaamheden aan de Sagrada Família zijn de afgelopen jaren in een versneld tempo uitgevoerd. Het oorspronkelijke doel? De bouw van de basiliek in 2026 afronden.
Dat zou een heel feestelijke datum zijn om de voltooide kerk aan de wereld te tonen: 2026 valt samen met de honderdste sterfdag van Antoni Gaudí, en daarom leefde in de hele samenleving de wens om in dat jaar de laatste steen van de Sagrada Família te leggen.
Helaas maken COVID-19 en de financieringsproblemen het niet mogelijk om deze droom helemaal waar te maken. Hoewel 2026 de oorspronkelijk aangekondigde datum voor de voltooiing van de werkzaamheden was, mikt het Bouwpatronaat (Patronat de la Construcció) nu op 2036 om “het constructieve deel, de verticaliteit, af te ronden”.
Wat in 2026 wel wordt ingehuldigd, als alles goed gaat, is de Toren van Jezus Christus, de middelste toren van de kerk. Het hele jaar door zijn er bovendien activiteiten en vieringen rond de honderdste sterfdag van Antoni Gaudí.
De gevel laat het verstrijken van de tijd zien
Een van de interessantste dingen van een bezoek aan de Sagrada Família is eromheen wandelen en de verschillende gevels bekijken. Je hoeft geen groot architectuurkenner te zijn om te zien dat elke gevel een andere ’tint’ heeft.
Dat sluit aan bij wat Gaudí voor ogen had: dat de basiliek een getuigenis van het verstrijken van de tijd zou zijn. De architect benadrukte hoe belangrijk het was om elke gevel apart uit te werken, zodat die zou passen bij de architectonische smaak van elke periode.
Dit zijn enkele van de belangrijkste weetjes over de Sagrada Família, een kerk die is uitgegroeid tot de grootste toeristische trekpleister van Barcelona.